Hier lees je het hoofdstuk ‘Levensklok’ uit mijn boek ‘Neuk Het Systeem’. Goed om te weten wellicht, is dat ik dat boek nooit het uitgebracht. Daar waren diverse redenen voor, maar dit eerste hoofdstuk wilde ik toch graag nog eens met de wereld delen. So, here we go!

De Levensklok

De klok tikt door, de levensklok wel te verstaan. Met iedere seconde vergaat er een seconde om te leven. Het leven is namelijk eindig en zolang de technologie daar niets voor bedenkt is dat een vaststaand feit. De tijd die voorbijgaat is niet te stoppen en tikt door. Ongeacht wat je gelooft, dit is al zeker. Het is daarom goed om te kijken naar hoe jij jouw tijd hier op aarde besteed. Je daar bewust van worden kan helpen de juiste keuzes te maken om de tijd die je in dit leven hebt de moeite waard te maken.

Waarom eindigheid zo belangrijk is

Wat zou er gebeuren als de tijd die we hier op aarde hebben oneindig zou zijn? Als je zou weten dat je nooit dood zou gaan, wat zou je dan doen?

In het meest waarschijnlijke, psychologische scenario zouden we massaal depressief worden. Wanneer er geen eindigheid is, is er geen reden om te leven. Er is niets wat je ertoe aan zou zetten dingen nu te doen. Het kan namelijk altijd nog later. Maar wanneer we nergens naartoe werken worden we als mensen ongelukkig. Oneindigheid zou een gemis aan zingeving creëren. Het heeft als eigenschap dat dingen doelloos zijn. Het zou kunnen dat je niet meer inziet waarom je er het beste van zou maken.

Eindigheid wordt daarmee iets moois in plaats van iets vervelends. Je hebt beperkte tijd en dat kan een motivatie zijn. Een motivatie om uit die tijd het meeste uit te halen. En zo zal in een eindig leven je oerinstinct je levenslust aanwakkeren.

Het schoolvoorbeeld van de levensklok

Om na te denken over je eigen levensklok, oftewel de globale indeling van je leven, is het goed om te kijken naar het schoolvoorbeeld van hoe een mensenleven is ingericht. Onderstaand schoolvoorbeeld is primair gericht op de Nederlandse maatschappij hoe ik die ken.

Je wordt geboren op planeet aarde. Je hebt twee ouders op dat moment en zij wonen in een huis ergens in een dorp of stad in Nederland. Traditioneel als het allemaal gaat is daar dan direct je eerste confrontatie met het systeem. Je ouders gaan naar het gemeentehuis om te melden dat je geboren bent. Je krijgt daarmee een identificatie en een vermelding in het bevolkingsregister. Je hebt nu een nummer, een officiële naam en een nationaliteit. Je bent dan nog maar 3 dagen oud maar de verplichtingen komen al van alle kanten aangestormd. Met deze identificatie ben je verplicht geworden een bepaalde levensloop te volgen. Maar omdat je praktisch van nog niets weet, heb je weinig keuze iets anders te doen, dan je blindelings in dat plan te laten trekken.

Langzaam groei je op. Je gaat naar de peuterspeelzaal en verder. Vanwege de leerplicht vervolg je naar de kleuterklas, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Totdat je voor dat laatste een diploma hebt ben je verplicht om dit traject van scholing te volgen. Tijdens deze onderwijsperiode word je opgevoed voor een leven in het systeem. Er wordt je geleerd hoe je het best kunt presteren binnen een maatschappij die al lang voor jouw geboorte is opgebouwd.

Met het afronden van de leerplicht ontstaat er een einde aan de verplichtingen. Althans zo klinkt het in de oren. Nog altijd gaat de leerplichtmatige leeftijd over in nieuwe verplichtingen zoals verzekerd zijn, een woonadres hebben etc. Maar na die leerplicht komt er vooral een tijd van keuzes. Als je daar staat voor je middelbare school met je diploma in de hand, heb je iets wat je nog niet eerder in het leven had, een enorme vrijheid om te kiezen.

Maar aan die keuzevrijheid zit een nadeel. Vaak horen we dat je dan nog niet in staat bent om grote keuzes te maken. Dus de vraag is of er op dat moment ook echt een vrije keuze is. Keuzevrijheid betekent namelijk nog niet dat je iedere keuze zou kunnen maken, het betekent slechts dat je kan kiezen tussen de keuzes die jou bekend zijn.

Daarbij ben je op dat moment nog enorm beïnvloedbaar, jij komt namelijk nieuw op de wereld der keuzes en zal dus moeten vertrouwen op de ervaringen van anderen. Het kan dan ook goed zijn dat je voor een veilige keuze gaat en keuzes vermijdt die anderen je afraden.

Het gros kiest er daarom op dat moment voor om verder te leren. Dat kan zijn omdat je jouw ouders trots wilt zien of gewoonweg hebt gehoord dat als je dat niet doet, je een leven leidt vol misère.

Tegelijkertijd heeft de leerplicht die je tot dan in je leven hebt gekend je gevormd. Je bent gewend aan een leven vol in de schoolbanken, het lijkt daarom logisch om deze leerweg voort te zetten.

Tot dan toe heb je geleerd dat succes het hebben van een goede baan en zekerheid is. Succes betekent dan vaak nog dat je rijk wordt of een bepaalde status verkrijgt in je omgeving. Je hebt geleerd dat je goed moet zijn voor jouw medemens, dat kapitalisme beter is dan communisme, dat je als mens monogaam bent en dat hard werken wordt beloond. Tevens heb je geleerd dat je rationele vermogen om dingen te beredeneren belangrijker is dan het luisteren naar je gevoel. Dat laatste is een niet al te waardevolle eigenschap als je het aan mij vraagt.

Nog zonder je eigen inbreng te hebben toegevoegd, heb je dus al een enorm kader om vanuit te leven. Hierdoor kan het zijn dat je niet op je eigen kader, maar op het kader van het systeem voortleeft.

Je maakt dus de keuze om verder te leren en ervaart denkbeeldige vrijheid. Vervolgens rond je de studie af, heb je een diploma en blijf je achter met een studieschuld. Je hebt geleerd dat schulden slecht zijn en zult gaan werken om die schulden af te betalen. Of als je een beetje een millennial bent besluit je eerst nog even een tussenjaar te doen. Hoe dan ook, je gaat uiteindelijk aan bak om geld te verdienen en te bouwen aan jouw carrière.

De vrijwillige keuze die je maakte om te gaan studeren heeft daarmee een blijvend gevolg. Plots ben je verplicht om te gaan werken om rond te komen en die schuld af te betalen. Ook voel je nog de druk om te presteren, de gedachte van succesvol worden heeft zich diepgeworteld in je mens zijn.

Je bent gaat werken in het vakgebied waar je zo hard voor hebt geleerd. Al is er natuurlijk ook een enorme kans dat dat niet zo is. Studies zijn tenslotte nog geen garanties voor die baan waarvan je droomt.

Het moment dat je aan de bak gaat is de situatie waar de gemiddelde millennial zijn eerste harde teleurstelling in het systeem vindt. Een ongelukkig gevoel dringt zich op. Het is toch allemaal anders dan je van tevoren had gedacht. Het zou dan ook goed kunnen dat je hier beland in een burn-out of depressie. Dat is een duidelijk teken van je lichaam dat je met iets bezig bent wat je niet zou moeten doen. Maar vaak wint ook hier het rationele vermogen van de moderne mens. Je past een paar dingen aan in je leven en zorgt ervoor dat het net goed genoeg is om niet weer in een dal te belanden.

Je wordt ouder en de kans dat je een monogame partner hebt gevonden is hiermee vrij groot. Monogaam omdat dat ons zo is aangeleerd en je niet alleen door het leven wilt gaan. Het zou kunnen dat je bang bent om eenzaam te leven en dat je daarom bij een partner terecht bent gekomen. Die angst kan echter vroeg of laat grote problemen oproepen omdat het niet de juiste basis voor een relatie blijkt.

Maar als je dan zo rond de 30 bent, komt de grote vraag vanuit familie en vrienden: “Moeten jullie niet eens gaan trouwen, jullie zijn al zolang bij elkaar?”. Of, wanneer die vraag op zich laat wachten, heb je jezelf misschien wel wijs gemaakt dat het maar eens tijd wordt. De mensen om je heen hebben de ring al om en zelf gaan trouwen lijkt daarmee een logische optie. En vergeet daarbij ook niet de invloed van de media en romanticus walhalla’s als Hollywood. De realiteit van trouwen wordt verheerlijkt. Je gaat dus sparen voor een droombruiloft, legt uiteindelijk een zak geld neer en tekent de papieren.

Nu ook dit onderdeel van je leven contractueel is vastgelegd is het tijd voor de volgende stap; kinderen. Voortplanten is ergens onze diepste behoefte en kinderen zijn daarom logisch. Echter, als je een beetje een millennial bent, krijg je deze het liefst zo laat mogelijk.

Je werkt maar door en voor je het weet ben je 40 jaar en beland je in een mid-life crise. Een crisis die vaak georganiseerd is door te rationele keuzes in eerdere fases van je leven. Er ontbreekt een gevoel aan zingeving en je hebt het gevoel niet alles uit je leven tot dan, te hebben gehaald. Je gaat opnieuw experimenteren, of voor het eerst, en dit kan eindigen in een breuk binnen het huwelijk. Zo’n 42% van de huwelijken stranden in de moderne maatschappij.

Maar als je het dan allemaal hebt uitgehouden en je bent 50 jaar oud, dan kijk je terug op meer dan de helft van je leven.

Je weet het niet zo goed. Ben je tevreden of had je dingen toch liever anders gewild. Je hebt het gevoel dat de redenen dat je bepaalde keuzes niet kon maken, altijd buiten jezelf lagen. Je had tenslotte een studieschuld die moest worden afbetaald en kunt nu niet meer zomaar de wereld over reizen, omdat je kinderen hebt. Stoppen met je werk en iets gaan doen wat je leuker vindt zit er ook niet in. Je kunt de inkomenszekerheid van het werk niet missen en je wilt niet weggooien wat je hebt opgebouwd. Tevens heb je net promotie gemaakt en stoppen zou dan ook zonde zijn. Je besluit daarom verder te werken en te bouwen aan je pensioen, want dan vind je die vrijheid wel die je zoekt.

En als je het dan tot je 67ste hebt volgehouden mag je eindelijk vrij zijn. Alles is geregeld en je gaat het er echt van nemen. De gezondheid neemt echter af en de droom om bergen te beklimmen valt daarmee in het water. Dromen vol adrenaline van vroeger kun je nu wel vergeten. Die had je toch echt eerder moeten najagen.

En dan ben je op de laatste dag van je leven, je ligt op je sterfbed. Waar kijk je op terug? Heb je ervan genoten? Of heb je het gevoel dat je de keuzes in je leven niet zelf hebt genomen? Dat de keuzes niet zelf waren bedacht maar dat het een reactie was op alles wat er om je heen gebeurde. Heb je dromen laten varen omdat je dacht dat dat later wel zou kunnen? Kijk je terug op een leven vol stabiliteit, maar zonder een gevoel van instinctieve levenslust?

Je zou niet de enige zijn die met een gevoel van treurigheid deze vragen beantwoord.

Daarom is het zo onwijs belangrijk om je eigen leven serieus te nemen. Om het heft in eigen hand te nemen en te kijken naar de dingen die echt belangrijk voor je zijn. Je komt alleen op deze wereld en zo ga je ook weer. Wat je in de tussentijd hebt gedaan is het enige wat zeker is. Neem je eigen levensklok daarom serieus en richt hem in op de manier waarvan jij voelt dat die het beste is.

Gemiddelde afspiegeling van de levensklok in de moderne maatschappij

Waar ik over schrijf is een gemiddelde afspiegeling van de levensklok die de maatschappij voor je in petto heeft. Voor mij persoonlijk was dit altijd een soort van angstbeeld. Het stuurde me op het maken van andere keuzes. Al is er in de basis natuurlijk niets mis mee, met het leiden van zo’n leven. De vraag moet alleen zijn of het de manier is hoe jij wilt leven. Wat voor mij erg steekt is het gebrek aan vrijheid dat in deze gemiddelde levensklok terugkomt. Dat brengt me bij een uitspraak van de Dalai Lama op de vraag wat hem het meest verrast aan de mensheid.

“Man. Because he sacrifices his health in order to make money. Then he sacrifices money to recuperate his health. And then he is so anxious about the future that he does not enjoy the present; the result of being that he does not live in the present or the future; he lives as if he is never going to die, and then dies having never really lived.” – Dalai Lama

Het zijn je eigen keuzes

Je hele leven werken om er later van te kunnen genieten is vanuit mijn optiek een rare insteek. Ik heb genoeg vrienden om me heen die werken in loondienst. Zij moeten het doen met 5 vakantieweken per jaar. Dat zijn dus maar 5 weken om écht te doen wat je wilt. Het staat altijd in groot contrast met hoe ik mijn eigen leven leidt. Ik heb onbeperkt vakantie weken per jaar en kies wanneer ik weg wil. Ik kan mij inmiddels geen leven meer voorstellen zonder de vrijheid om te gaan en staan waar ik wil. En het rare is dat die vrijheid er in feite voor iedereen is, zo slecht is het systeem nou ook weer niet. Maar het lijkt erop dat veel mensen er zelf voor kiezen om zich te laten opsluiten in vaste dienstcontracten. Hoewel dit niet altijd een keuze lijkt, is daarin wel vaak een keuze te maken.

En als mijn vrienden hun werk nou waanzinnig vonden, had je mij niets horen zeggen. Maar in plaats daarvan proberen zij het geluk te halen uit die 5 vakantieweken en de gedachte dat zij in de toekomst meer vrijheid voor zichzelf kunnen creëren. Het punt is, die toekomst is onzeker en niemand weet of hij of zij die zal halen. Het is daarom nu, dat er voor vrijheid gekozen kan worden en soms is daarvoor een eigen levensklok nodig in plaats van die levensklok die het systeem je voorschotelt. Het lijkt soms of mensen het leven doorgaan alsof dit oneindig is. Pas wanneer er iemand in je omgeving doodgaat word je hieraan herinnert. Je ziet dan de eindigheid van het leven van dichtbij, de dood wordt tastbaar. Dat is dan ook het moment waarop veel mensen wél keuzes maken voor nu en in actie komen.

Dat dood kan leiden tot het maken van grote keuzes in het leven, zag ik zelf bij mijn ouders. Zij hadden altijd al de droom om naar Frankrijk te emigreren en daar een eigen camping of Bed & Breakfast op te zetten. Telkens als zij in een van die vakantieweken er in Frankrijk op uit gingen, droomde ze weg bij het idee te emigreren. Maar het was toen nog altijd zo dat ze zeiden dat ‘later’ wel te gaan doen. Mijn ouders hadden namelijk 7 kinderen en veel daarvan woonden nog thuis. Voor hen was dit dan ook altijd een goede reden om het emigreren naar Frankrijk nog even uit te stellen. Een begrijpelijke keuze.

Maar toen mijn beide opa’s, hun vaders, kort na elkaar overleden veranderde die toekomst gedachte. Op dat moment woonden nog steeds mijn jongste broertje en zusje bij hen in huis in Dordrecht. Maar met beide opa’s in het gedachten was dit geen reden meer tot uitstel van hun droom. Het overlijden van mijn beide opa’s confronteerde mijn ouders met de eindigheid van het leven. Het leven zal een keer ophouden en die gedachte creëert een noodzaak om sneller te handelen en dingen niet meer uit te stellen. De jaren kunnen zomaar geteld zijn en de enige manier om zeker te weten dat je hebt gedaan wat je wilde doen is door nu de stappen te zetten die leiden naar die droom. Kort hierop zijn mijn ouders dan ook gelijk op huizenjacht gegaan in Frankrijk. Ze vonden een goedkoop huisje, of beter gezegd, 4 muren, op het platteland tussen de heuvels. Het uitzicht was er prachtig en de koop liet dan ook niet lang op zich wachten. Binnen 1 jaar zijn zij toen geëmigreerd naar midden Frankijk, samen met mijn jongste broertje en zusje. Zo nu en dan proosten ze het glas op mijn beide opa’s en denken aan de inspiratie die deze mannen hebben achtergelaten. Spijt van hun keuze hebben ze nooit gehad en op de vraag of ze het niet eerder hadden moeten doen, zul je ze allebei horen lachen. Ze zullen je zeggen dat het juiste moment niet bestaat maar dat je genoegen moet nemen met hoe de situatie op dat moment is.

In feite hebben we zelf de keuzevrijheid om te doen wat we willen al lijkt niet iedereen die vrijheid te ervaren. Sommigen voelen gevangenschap in een systeem dat niet bij hen past. Maar in feite houdt niets je meer gevangen dan je eigen visie op datzelfde systeem. Je kunt je eigen pad smeden en volgen wanneer je krachtig genoeg bent. Dat is niet de weg met de minste weerstand, maar wel die van het meeste geluk. Het is de weg van jouw leven en die hoeft niet simpel te zijn. Dat zou natuurlijk hartstikke saai zijn!

Iedere stap buiten het standaard pad dat door het systeem voor je is klaargelegd zal wat onwennig aanvoelen. Het zal voelen alsof je iets heel geks aan het doen bent. Maar het is op dat pad dat je het meeste leert over jezelf en de wereld. Je zal voelen dat het stroef loopt met de regels of dat er geen regels zijn voor de manier waarop jij wilt leven. Je zal merken dat er sociale weerstand is en dat mensen je niet begrijpen. Dit is omdat je iets doet wat ongeschreven is, het is er nog niet. Je doet wie je bent en zoals jou is er maar één.

Maar als je zelf je eigen unieke stappen zet, is dat ook iets waar je achteraf een enorm gevoel van trots uit zult halen. En hoewel die stappen op het moment vaak worden tegengewerkt zul je merken dat veel mensen je achteraf zeggen: “Zo’n leven dat jij hebt, daar droom ik van”. Laatstgenoemde mag natuurlijk nooit de beweegreden zijn om iets te doen maar het maakt het niet minder grappig hoe mensen op jouw unieke resultaten reageren.

Zelf besloot ik om mijn eigen levensklok te gaan leven. Dit duurde natuurlijk wel even. Na vijf jaar vol mislukte studies was ik er klaar mee. Ik had er al drie gevolgd maar kon nergens mijn plek echt vinden. Ik had altijd het idee dat ik niet deed wat ik wilde. Ik deed vooral iets wat paste bij het beeld dat ik van een goed leven had. Ook ik dacht dat een goede studie zou leiden tot een gelukkig leven en bleef het daarom maar proberen. Ik snapte toen alleen niet waarom je voor een gelukkig leven eerst door zo’n sombere studietijd moest gaan. Studeren maakte me gewoonweg niet gelukkig. Toen ik duidelijk maakte aan mijn ouders dat ik ook met mijn derde studie wilde gaan stoppen kreeg ik een wat wazige blik. Mensen op school zeiden: “Je hoeft nog maar twee jaar”. Ik kon dan alleen maar denken hoeveel twee jaar wel niet was en wat ik in twee jaar wel niet zou kunnen doen. Twee jaar ongelukkig zijn voelt daarbij als een eeuwigheid. In die twee jaar zou ik alle dromen waar kunnen maken die ik op dat moment had.

Op een gegeven moment was ik dan ook zo klaar met mijn studies, dat ik er maar mee stopte. Dan faal ik maar dacht ik. Ik wilde iets voor mezelf gaan doen en een keuze maken die uit mezelf kwam. Ik wilde niet pas als ik 67 was gaan doen wat mij gelukkig maakte maar per direct. Ik wilde direct kiezen voor vrijheid en niet het risico lopen dat het ooit te laat zou zijn.

Ik besloot daarop om vanaf dat moment dromen niet uit te stellen maar direct te volgen wanneer ze in mij opkwamen. Ik had zo vaak van mensen gehoord dat ze ooit een droomreis wilde maken naar Verweggistan, maar dat ze dat pas zouden doen als ze het winnende lot van een loterij in handen hadden. Ik wilde het echter niet meer uitstellen en besefte me dat voor het realiseren van mijn eigen dromen, geen grote bak geld nodig was.

Omdat ik op dat moment geen huis had zorgde dat ervoor dat ik ongeremd kon reizen. Ik hoefde me geld immers niet uit te geven aan een dure huurwoning. Of anderen dat normaal vonden destijds? Nee. Maar dat was dus het grappige, ik wachtte niet met het uitvoeren van mijn dromen omdat de maatschappij verwachtte dat ik op mijzelf ging wonen, ik ging gewoon direct mijn dromen achterna. Dat ging toen ook vrij moeiteloos. Buiten alle droomreizen die ik heb gemaakt en wat deze mij hebben geleerd over de wereld heb ik ook mijn volledige bucketlist afgewerkt. En nu, steeds wanneer er weer iets nieuws in mij opkomt voor op mijn bucketlist, ben ik op dat moment al bezig het te realiseren. Er is geen reden meer tot uitstel, want ik heb geleerd dat het leven in het nu plaats vindt.

Belangrijk aan mijn eigen levensklok vind ik dat ik achteraf nooit hoef te denken dat het te laat is om iets te doen en dat ik spijt heb van de dingen die ik niet heb gedaan. Dat lijkt me namelijk een enorm naar gevoel. Of zoals Marco Borsato het zou zeggen.

“Liever spijt van de dingen die je deed dan van wat je straks niet weet.” – Marco Borsato

Proactief leven

Om zelf te bepalen hoe je leven verloopt is proactief handelen enorm belangrijk. In de huidige maatschappij is de kans groot dat je steeds terugvalt in het geven van een passieve reactie op datgene wat er gebeurt. Denk aan een melding van je telefoon. Je telefoon trilt, je pakt deze op en je kijkt naar wat er nu weer is binnengekomen. Daar is natuurlijk niets mis mee, maar wanneer je je hele leven alleen maar reageert op prikkels van buitenaf ben je dus nooit zelf diegene die jouw leven inricht. Wanneer je niet werkt aan je eigen droom eindig je waarschijnlijk als iemand die werkt voor de droom van een ander. Je bent dan in feite gewoon een slaaf van een ander en kunt je eigen dromen wel vergeten. Je eigen dromen achternagaan vergt namelijk een proactieve houding.

Proactief leven kun je terugbrengen tot proactief handelen op alledaags niveau. Dus in plaats van bij het opstaan je mobiel te pakken en je appjes, mail of Instagram messages tot je te laten komen, kan het enorm helpen om aan het begin van de dag te bepalen wat je die dag wilt doen. Hier ga je dan als eerste mee aan de slag. Pas als je hebt gedaan wat je zelf wilde doen zet je je mobiel aan of open je je mailbox. Op deze manier ga je je eigen dagen proactief in plaats van passief invullen en dit kan op de termijn een groot verschil maken in je leven. Je neemt nu namelijk het heft weer in eigen hand en pakt de regie. Zo eindig je in ieder geval niet als iemand die door het systeem geneukt wordt.

De kans dat datgene wat jou gelukkig maakt zomaar op je afkomt is natuurlijk enorm klein. Wanneer je dus alleen reactief handelt zul je dat niet vinden. De wereld heeft namelijk pas het beste met je voor wanneer jij het beste voor hebt met jezelf. Het ontwerpen van je eigen levensklok waar jij gelukkig van wordt is er dus eentje van pro activiteit.

Een leven waar je zelf geluk uit haalt

Het leven is niet vooraf vastgelegd en je kunt jouw eigen levensklok volledig naar jouw hand zetten. Het vereist lef en moed om dat te doen omdat je afwijkt van de gebaande paden, maar wat je ervoor terugkrijgt is een leven waar je zelf met geluk naar kunt kijken. Een leven waarbij je niet achteraf hoeft te denken wat je allemaal had kunnen doen, omdat je het simpelweg al hebt gedaan.

Door je eigen levensklok te ontwerpen en naar je eigen normen en waarden te leven kun je een waardevoller leven leiden. Jouw levensklok naar jouw hand zetten hoeft dus ook niet te betekenen dat je egoïstische keuzes maakt die ten nadele zijn van anderen.

Zelf dacht ik altijd dat mijn keuze om fulltime te gaan reizen een egoïstische keuze was. Ik wilde dit tenslotte zelf en het was zo ongeveer het tegenovergestelde van wat anderen van mij verwachtten. Het leek daarom een keuze die ik alleen voor mezelf maakte, maar achteraf bleek niets minder waar. De keuze om te gaan reizen leidde er namelijk toe dat ik veel ervaringen op deed. Ik leerde enorm veel van alle gesprekken die ik had op reis en had het gevoel alles uit het leven halen wat erin zat. Die inspiratie kon ik vervolgens delen met anderen en daardoor werd ik een inspirator voor mensen. Die inspiratie had ik echter nooit kunnen geven als ik was blijven hangen in het systeem. Een keuze voor mezelf bleek dus ook een keuze te zijn waarmee ik anderen meer van dienst kon zijn.

Ik had daarvoor vaak geprobeerd van waarde te zijn voor anderen door te doen wat zij van mij verwachten. Maar de realiteit is dat echte waarde pas kan worden geboden als je echt jezelf bent. Kort gezegd ben je het best in staat anderen gelukkig te maken wanneer je zelf gelukkig bent.

Wanneer jij zelf in je kracht staat en de dingen doet die jij wilt ben je van de grootste waarde voor anderen. Richt daarom jouw levensklok in op de manier die jou het meeste waarde biedt. Dit doe je voor jezelf en voor de wereld om je heen.